İtalyanca kökenli olan “gusto” kelimesi, en basit anlamıyla “zevk”, “tat alma becerisi” ve “ince beğeni” demektir. Ancak gerçek anlamı bundan çok daha derindir. Gusto, sadece iyi bir yemeği sevmek ya da kaliteli bir şarap ayırt edebilmek değildir. Gusto, hayatın kendisini duyumsayabilme sanatıdır.

Bir çiçeğe bakarken rengini görebilmek, bir müziği sadece işitmek yerine hissedebilmek, bir dostluğu acele etmeden yaşayabilmek ve bir lokmayı ağza atıp yutmadan önce onun kokusunu, dokusunu ve tadını fark edebilmektir. Gusto, insanın yaşamla kurduğu bilinçli ve derin bir ilişkidir.

Ancak bu özellik doğuştan gelen bir yetenek değildir. Çoğu zaman çocuklukta öğrenilir.

Bir çocuğun önüne konulan yemek sadece karnını doyurmak için veriliyorsa, doğaya bakması için vakit ayrılmıyorsa, duyguları dinlenmiyor ve merak duygusu sürekli bastırılıyorsa, o çocuk büyüdüğünde hayatın ayrıntılarını fark etmeyi öğrenemez. Hayat onun için tadılması gereken bir yolculuk değil, hızla tüketilmesi gereken bir süreç haline gelir.

Gustosu gelişmemiş bir insanın en belirgin özelliği seçiciliğinin olmamasıdır. Çünkü seçebilmek için önce hissetmek gerekir.

Bir gurme her önüne gelen yemeği yemez. Lezzetleri birbirinden ayırabilir. Bir sanat tutkunu her tabloya aynı gözle bakmaz. Bir müziksever her sesi aynı heyecanla dinlemez.

Hayatın diğer alanlarında da durum aynıdır.

Gusto sahibi insan neyi sevdiğini bilir.

Neyi istemediğini de bilir.

Gustosu gelişmemiş insan ise çoğu zaman neyi aradığını bilmez. Önüne çıkan seçeneklere yönelir. Kararlarını içsel bir beğeni sisteminden çok, anlık dürtüler, yalnızlık korkusu veya çevresel etkiler belirler.

Bu durum en çok aşk ilişkilerinde kendini gösterir.

Nasıl ki yemeği çiğnemeden yutan biri lezzetini anlayamazsa, ilişkileri de hızlı yaşayan biri karşısındaki insanın ruhunu tanıyamaz.

İlk heyecanı aşk zanneder.

İlk ilgiyi bağlılık sanır.

İlk tutkuyu derinlik olarak yorumlar.

Fakat zaman geçtikçe hissettiği şeylerin yüzeysel olduğunu fark eder ve yeni bir arayışa girer.

Çünkü aslında tükettiği insan değildir.

Tükettiği, kendi deneyimidir.

Bir ilişkiyi yavaş yavaş keşfetmek yerine hızla yaşamak ister.

İlk günlerde büyük cümleler kurar.

Kısa sürede yoğun bağlar oluşturur.

Karşı tarafın hikayesini öğrenmeden kendi hayallerini onun üzerine yerleştirir.

Sonra merak bittiğinde ilgi de biter.

Çünkü derinleşmeyi hiç öğrenmemiştir.

Gustosu olmayan insanın aşk hayatı çoğu zaman bir açık büfe gibidir.

Her şeyden biraz almak ister.

Hiçbir şeyin tadına tam olarak varamaz.

Doyduğunu zanneder ama aslında tatmin olamaz.

Bu yüzden sürekli yeni insanlar, yeni heyecanlar ve yeni başlangıçlar arar.

Oysa sorun karşısına çıkan insanlarda değildir.

Sorun, kendi içindeki tat alma duyusunun gelişmemiş olmasıdır.

Hayatı yüzeysel yaşayan bir insan yalnızca ilişkilerini değil, dostluklarını, iş hayatını ve hatta kendisiyle olan bağını da hızla tüketir.

Bir kitabı yarıda bırakır.

Bir hobiye başlar ve çabuk vazgeçer.

Bir şehre gider ama gerçekten görmeden döner.

Bir sofraya oturur ama ne yediğini hatırlamaz.

Bir insanı sever ama neden sevdiğini anlatamaz.

Çünkü dikkatini uzun süre bir şeyin üzerinde tutmayı öğrenememiştir.

Modern dünyanın hız kültürü bu eksikliği daha da büyütmektedir. Sosyal medya birkaç saniyede yüzlerce görüntü sunarken, ilişkiler tek dokunuşla başlayıp bitebilirken, insanlar seçme becerisini değil, tüketme alışkanlığını geliştirmektedir.

Oysa gusto tam tersini önerir.

Yavaşla.

Bak.

Dinle.

Bekle.

Duyumsa.

Çünkü bir şeyin gerçek değerini anlamak zaman ister.

İyi bir dostluk yıllar ister.

İyi bir aşk sabır ister.

İyi bir yemek emek ister.

İyi bir hayat ise farkındalık ister.

Peki çocukluğunda gusto geliştirememiş bir insan bunu sonradan öğrenebilir mi?

Evet. Çünkü gusto bir yetenek değil, bir pratiktir.

Bir kahveyi acele etmeden içmekle başlayabilir.

Bir kitabı sindire sindire okumakla devam edebilir.

Bir insanı değiştirmeye çalışmadan onu tanımaya niyet etmekle gelişebilir.

Bir sofrada telefonunu kapatıp sadece yemeğin tadını almak, bir yürüyüşte kulaklığı çıkarıp rüzgarı dinlemek, bir ilişkide hız yerine derinliği seçmek bu eğitimin parçalarıdır.

Aslında gusto, hayatı yavaşlatmak değildir.

Hayatı gerçekten yaşamaktır. Çünkü yaşamın en büyük trajedisi kısa sürmesi değildir.

En büyük trajedisi, birçok insanın onu hiç tatmadan tüketmesidir. Ve belki de gerçek olgunluk, daha fazla şeye sahip olmak değil, daha az şeyden daha fazla tat alabilmeyi öğrenmektir.

Hayatın kalitesi, kaç deneyim yaşadığımızla değil, yaşadığımız deneyimlerin ne kadarını gerçekten hissedebildiğimizle ölçülür.

Gusto sahibi insan bunun sırrını bilir.

Hayat bir yarış değildir.

Hayat, aceleyle yutulacak bir lokma da değildir.

Hayat, usulca çiğnenmesi gereken uzun ve incelikli bir tattır.

-Leyla Edinç

Kopyala